Een man een man, een woord, een woord
Susanne Piët

Hoe meer macht een mens krijgt, hoe meer zicht hij verliest op de kern van de zaak, is mijn stelling. Nut en noodzaak: my arse. Zo ontgaat mij ten ene male waarom de spelling opnieuw moet worden aangepast en waarom van hoger hand woorden moeten worden erkend. Woordgebruik bezorgt me meestal al kippe-, oh dank u, kippenvel.

Neem het steevast door elkaar halen van begrippen. Nut en noodzaak dus. Jan Peter zegt normen en waarden, maar hij bedoelt normen. Hij regelt zich achter ieder verdronken kalf helemaal suf. Een voorbeeld van een waarde is: recht op eigenwaarden voor alle burgers van een land. Voor het garanderen daarvan draagt hij verantwoordelijkheid, maar ja, ook hier een probleem.

Het door elkaar halen van de begrippen verantwoordelijkheid en verantwoording. Hoe lager in de macht (van woord, geld, klasse, status en zeggenschap) hoe groter de neiging om verantwoording te zeggen als je verantwoordelijkheid bedoelt. Het gebeurt vooral dus in de achterbuurten en probleemwijken (ook zon woord), je hoort het steevast voor de televisiecamera uit de ongekunstelde vooral ook ongetrainde, onervaren mond van de gewone mens, het prooidier voor het Tokkie-tainment (zie zo: mijn bijdrage aan nieuw idioom).

Hoog in de macht halen ze de twee woorden minder door elkaar, ze hebben het bijna uitsluitend over verantwoordelijkheid en die duwen ze dan richting de gewone man. Verantwoording, je zou toch zeggen hun pakkie-an, negeren ze gemakshalve. Misschien wel omdat ze zo gevoelig zijn voor de samenhang tussen schuldig en aansprakelijk, waar juridisch tegelijkertijd weer zon griezelig subtiel onderscheid ligt.

Essent-president Michiel Boersma dumpte de verantwoordelijkheid voor zijn exorbitante beloning in de omgeving. Hij legde zelf geen verantwoording af. Commotie, waarom en waarom ik? Geen wonder: in Tokkie-land word je tenslotte ook zo hard afgerekend: als je niet betaalt wordt je meedogenloos afgesneden en dan hoeven je rekeningen nog niet eens te kloppen. Boersma echter was van boegbeeld (zijn woord) tot aanbeeld(zijn woord) geworden en hij was ook nog met pek en veren besmeurd aan de schandpaal genageld geraakt (zijn gedrochtelijk formulering). Van Rhino tot whino zou ik de transformatie willen noemen. Ik geloof niet dat hij de kern echt te pakken had.

In Den Bosch (de ambtenaren willen liever: s Hertogenbosch) werd een probleemwijk belicht door de televisie. De gewone mensen kwamen aan het woord. Er kwamen rellen en een gezin moest de wijk nemen(leuke woordspeling, niet?). In Groningen mochten zij ondergepriviligeerden hun woordje doen en een man pleegde zelfmoord. Dat was de verantwoordelijkheid van die man natuurlijk.

De relevante burgemeesters klaagden de media en de maatschappij aan. Zij hadden er geen aandeel in tenslotte en legden de verantwoordelijkheid voor de gevolgen van de televisie-uitzendingen bij de televisiemakers. De televisiemakers luisterden plotseling allemaal naar de naam Haas en legden de verantwoordelijkheid bij de gewone man en de overheid. Van verantwoording afleggen hadden ook zij niet gehoord. De tijd van journalistieke verantwoordelijkheid is voorbij. In de beleveniseconomie doe je aan marktaandeelpolitiek en zoals gezegd is Tokkie-tainment top.

Nee, waar de macht van de regelgeving, de wet, het toezicht en het woord ligt, kennen ze geen verantwoording. En ook nauwelijks consequentheid. Was er nog maar sprake van een man, een man, een woord, een woord.

Maar nee, klassiek: Nadat Boersma zogenaamd vastberaden het recht op zijn beloning had overeind gehouden en over de persoonlijke gevolgen zitten klagen, leverde hij vervolgens toch een stukje bonus in. Ik weet al met al niet of hij wel recht heeft op zijn zelf verzonnen geuzennamen: Een boegbeeld hoort te schitteren, als voorbeeld en inspirator. Een aambeeld is iets waardoor vonken ontstaan. Ik kan er in zijn geval niets mee. Misschien kan hij iets met het woord drogbeeld?

Terug naar archief