De Passieparadox
Susanne Piët

De praktijk bewijst, wat een psycholoog als Maslow heeft opgeschreven, of andersom natuurlijk: als de mens honger en dorst heeft gestild, zich van veiligheid en vrienden heeft verzekerd, dan rest hem nog een ding te verlangen, en dat is geluk. Omdat alles sneller en heviger gaat, moet ook die behoefte instant, intens en massaal worden gestild: iedereen wil daarom nu PASSIE.

Het woord wordt rondgestrooid als kunstmest. De moderne calculerende mens wil meer en lekkerder, dus eist dat passie ook nog graag gemakkelijk op zijn bordje geserveerd wordt, zonder er dus moeite voor te willen doen. Maar als je denkt dat dat kan tuimel je in een paradox. Want als je vol houdt te denken dat je haar zo kunt krijgen, beleef je haar nooit.

Het is niet dat de passie niet wordt aangeboden: je kunt het volgens de reclame als bijwerking krijgen bij de consumptie van chocolade of alcohol. Er is zelfs een eau de toilet dat zo heet. Je kunt adviseurs inhuren die passie komen in- of aanbrengen. Van Tjakka tot Buddha. In de hoop dat je het gratis kunt meebeleven zonder er moeite voor te doen, worden mensen die totaal bezeten zijn van een liefhebberij, zoals verzamelaars, in het publicitaire zonnetje gezet,liefst op de cover. Avonturiers of sporters die fysieke grenzen hebben overschreden die een ander uit angst vermijdt, mogen optreden voor zalen of publieke media. Passie is in zeker opzicht inderdaad een lariekoekwoord en tegelijkertijd iets dat mee- en optelt.

Passie is niet exclusief weggelegd voor avonturiers of kunstenaars, of politici misschien, maar in principe mogelijk voor iedere beroepsbeoefenaar. Zelfs voor de professional die voor de buitenwereld iets doet wat weinig glamour heeft. Die een vak heeft dat staat voor saaiheid en degelijkheid, voor rekenen en rationaliteit. Passie wordt verbonden aan succes in werk en bedrijf. Als je moet vissen in een schralere werving markt , dan moet je iets extra’s kunnen bieden. Passie is de beloning, die de waarde van geld, emolumenten en bonussen haast te boven gaat. Ook als je in je bedrijf loyaliteitsarmoede ervaart door informatietechnologie en telewerken, dan tover je toch graag die passie als bedrijfscement uit de hoge hoed. Er zijn sollicitanten die de passie bij wijze van spreken in hun arbeidsvoorwaarden willen krijgen aangeboden. Als je als management wilt dat je medewerkers gemotiveerder raken dan probeer je dat te doen door ze passie te laten hebben, desnoods aan te praten. En daarom is menig bedrijfssymposium gewijd aan passie.

Vroeger zou je misschien nog nuchter kunnen blijven denken: Passie! Wat koop ik ervoor? Maar nu de beleveniseconomie is aangetreden, waarin prettige emoties als bijproduct of hoofdartikel een reëel financiële waarde vertegenwoordigen op de markt, en bovendien een slok op een borrel schelen bij het berekenen van de gevolgen aan verlies door ziekteverzuim of personeelsverloop in een organisatie, kun je daarover nog eens achter je oor krabben.

Maar heeft iedereen wel een compleet beeld van de passieparadox? De paradox is namelijk dat je geen passie kunt hebben als je niet ook bereid bent om te lijden. Al die avonturiers met hun passie hebben veel te verduren gehad, al die kunstenaars moesten lijden, al die verzamelaars zijn bang voor verlies. Lijden. Dat is precies de tweede betekenis van passie, dat vergeet menigeen.

Lijden is inherent. Om passie te ervaren moeten grenzen verlegd moeten worden. Dat gaat eigenlijk altijd een beetje van au. Je stapt in het onbekende, je gaat een verandering tegemoet, je bent onzeker, de angst ligt op de loer en grijpt je soms aan, je moet voor de overwinning hard knokken. En wie dat er allemaal niet voor over heeft, krijgt echt geen passie, hoe hij ook ruikt, wat hij ook koopt, wat hij ook kletst, hoe hij ook onderhandelt tijdens het sollicitatiegesprek. Dat is de passieparadox.

Er is maar een conclusie:passie is of lariekoek en stelt dus niets voor, of zij stelt iets anders voor dan wat de meeste mensen vanuit gezond verstand denken. Maar hoe dan ook: gezond verstand zegt ook: alles heeft zijn prijs en dan kom je er wel uit..


Terug naar archief